عباس قديانى

860

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

چنگيز نوشته شد و دستور داد آن قوانين را به خط اويغورى بنويسند و در خزانه خاندان خود بايگانى نمايند . ياساهاى چنگيز حتى پس از برافتادن مغولان از ايران از طرف تيموريان نيز مورد احترام و رعايت بود . ياساهاى غازانى غازان خان گذشته از مسلمانى ، پادشاهى لايق و مقتدر بود . وى ياساى چنگيزى را كه رو به فراموشى مىرفت ديگرباره احيا كرد و قوانين تازه‌اى بر آن افزوده كه به نام ياساهاى غازانى معروف شد كه عبارتند از : 1 - اصلاح وضع آشفته ماليات كه بيش از دو سال از رعيت ماليات نگيرند و به هر ولايتى يك نفر مستوفى اعزام داشت تا املاك را مميزى و جمع آنها را نزد ايلخان بفرستند . 2 - ساختن چاپارخانه در هرسه فرسنگ . 3 - ممنوع كردن رباخوارى و بهره بردن از پول . 4 - يكنواخت كردن مسكوكات و عيار سكه‌ها در تمام شهرهاى ايلخانى . 5 - يكسان نمودن مقياسات و اوزان در سراسر كشور . 6 - براى آباد كردن اراضى فرمان داد از ماليات هر ولايت مبلغى را به عنوان قيمت بذر و مصارف زراعت در اختيار حكام بگذارند كه در نتيجه اين تدبير جميع اراضى باير رو به آبادى گذاشت . 7 - امنيت راهها از دستبرد راهزنان توسط راهداران . 8 - ممنوع كردن شرب خمر در ملأ عام و تنزل دادن مهريه دختران . 9 - اصلاح قوانين قضايى . 10 - اصلاح پرداخت وظيفه لشكريان . ذكر اين نكته ضرورت دارد كه نظرهاى خيرخواهانهء خواجه رشيد الدين فضل الله وزير با تدبير او در وضع اين اصلاحات مؤثر بوده است . ياقوت از امراى غور كه به سال 637 ه . ق . به قتل رسيد . ياقوت ابو عبد الله ياقوت بن عبد الله الرومى الحموى ملقب به شهاب الدين در بلاد روم تولد يافت . از تأليفات ياقوت « معجم البلدان » بيشتر معروف است ، اين كتاب كه در جغرافيا نوشته شده در 621 به اتمام رسيد . ياقوت تركان نام دختر براق حاجب از امراى گورخان قراختاى كه در كرمان سلطنت مىكرد و در سال 634 درگذشت . تركان خاتون زوجه اتابك سعد بن ابو بكر بن سعد ابن زنگى ، دختر اتابك يزد قطب الدين محمود شاه و مادرش ياقوت تركان دختر براق حاجب مؤسس سلسلهء قراختاييان كرمان بود . ياقوتى امير ياقوتى پسر داود چغرى بيك و برادرزادهء سلطان طغرل سلجوقى بود . ياكزارت ( سيمون ) رودى كه در درياى آرال مىريزد و امروز سير دريا نام دارد .